Giai đoạn hậu sản là thời kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe của người phụ nữ, liên quan mật thiết đến quá trình phục hồi thể chất, cân bằng nội tiết và ổn định tâm lý. Theo World Health Organization, phần lớn phụ nữ sau sinh gặp phải ít nhất một vấn đề sức khỏe như đau kéo dài, rối loạn tiết sữa, suy nhược, mất ngủ hoặc trầm cảm sau sinh. Trong thực hành lâm sàng, y học hiện đại chủ yếu tập trung vào theo dõi và xử trí các biến chứng, kiểm soát triệu chứng và phục hồi chức năng.
Trầm cảm sau sinh (TCSS) là một trong những rối loạn tâm thần phổ biến nhất trong giai đoạn chu sinh, ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người mẹ, sự phát triển của trẻ sơ sinh cũng như sự gắn kết và ổn định của gia đình. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ TCSS dao động từ 10–20% ở các nước phát triển và có thể lên tới 25–40% ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy TCSS vẫn còn bị chẩn đoán thiếu, điều trị muộn và quản lý chưa toàn diện, xuất phát từ nhiều nguyên nhân:
Về phía người bệnh và gia đình:
- Nhận thức còn hạn chế về TCSS, nhiều trường hợp bị nhầm lẫn với "buồn sau sinh" (baby blues) thoáng qua.
- Tâm lý kỳ thị bệnh tâm thần khiến người mẹ không chủ động tìm kiếm sự trợ giúp.
- Một bộ phận lớn người dân, đặc biệt tại vùng nông thôn, có xu hướng tin tưởng vào Y học cổ truyền, dân gian và lý giải TCSS theo quan điểm văn hóa, tâm linh.
Về phía hệ thống y tế:
- Y học hiện đại (YHHĐ) có thế mạnh trong chẩn đoán có hệ thống và điều trị bằng thuốc, nhưng thuốc chống trầm cảm còn gây lo ngại về an toàn trong thời kỳ cho con bú, tỷ lệ tuân thủ điều trị thấp, và chưa đáp ứng được nhu cầu chăm sóc toàn diện về tâm-thể-xã hội.
- Y học cổ truyền (YHCT) – với nền tảng lý luận âm dương, khí huyết, tạng phủ – có tiềm năng lớn trong hỗ trợ điều trị TCSS thông qua châm cứu, dược liệu, dưỡng sinh, nhưng chưa được chuẩn hóa và tích hợp bài bản vào phác đồ điều trị chính thống.
- Sự phối hợp giữa các chuyên khoa (sản khoa, tâm thần, y học cổ truyền, công tác xã hội) còn rời rạc, thiếu cơ chế liên thông hiệu quả.
Nhằm đáp ứng nhu cầu nâng cao kiến thức và kỹ năng chuyên môn trong việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ sau sinh, Khoa Y học cổ truyền, Đại học Y Dược TP. HCM phối hợp với Trung tâm Đào tạo nhân lực y tế theo nhu cầu xã hội tổ chức chương trình Hội thảo “Kết hợp Y học hiện đại và Y học cổ truyền trong chẩn đoán và điều trị trầm cảm sau sinh”.
